Kobiety, które dzwonią do mnie pierwszy raz, często zaczynają od zastrzeżenia: „nie wiem, czy to na pewno do pani”. Popuszczają mocz przy kichnięciu, czują ciężkość w podbrzuszu, boli je blizna po cesarskim cięciu — i nikt im wcześniej nie powiedział, że takimi problemami zajmuje się fizjoterapeutka. Wiele z nich odkładało ten telefon miesiącami, bo krępowały się rozmawiać o pęcherzu czy współżyciu z obcą osobą. Zebrałam więc w jednym miejscu odpowiedzi na pytania, które w gabinecie słyszę najczęściej.
Na czym polega fizjoterapia uroginekologiczna?
Fizjoterapia uroginekologiczna zajmuje się mięśniami dna miednicy oraz problemami, które powstają, gdy te mięśnie słabną, nadmiernie się napinają albo zostają uszkodzone. Pomagam kobietom z nietrzymaniem moczu, obniżeniem narządów, bólem w podbrzuszu i przy współżyciu. Prowadzę pacjentki w ciąży i w połogu, pracuję też z bliznami po cesarskim cięciu i po nacięciu krocza.
Podstawą terapii są ćwiczenia dobrane do konkretnego problemu oraz terapia manualna, czyli praca rękami na mięśniach, powięzi i bliznach. Gdy pacjentka nie czuje, czy napina właściwe miejsce, podłączam biofeedback EMG i pokazuję pracę jej mięśni na ekranie. Przy mięśniach bardzo osłabionych włączam elektrostymulację, która przypomina im, jak się kurczyć. Oba urządzenia mam na miejscu w gabinecie. Krok po kroku opisuję tę pracę na stronie terapia uroginekologiczna w IVA-REH.
U każdej pacjentki plan wygląda trochę inaczej. Kobieta z parciami naglącymi uczy się u mnie wyciszać pęcherz i rozluźniać dno miednicy, a ta z osłabionymi mięśniami po porodzie buduje siłę od podstaw: najpierw oddech i wyczucie skurczu, potem trening w pozycjach coraz bliższych codzienności, aż po przysiad z dzieckiem na rękach. Do tego dochodzi praca nad nawykami, bo sposób dźwigania, kaszlu czy parcia na toalecie potrafi niweczyć efekty ćwiczeń.
Jak wygląda pierwsza wizyta u fizjoterapeutki uroginekologicznej?
Pierwsza wizyta trwa około godziny i składa się z trzech części: rozmowy, badania i ułożenia planu. W wywiadzie pytam o porody, operacje, częstotliwość wizyt w toalecie, współżycie oraz o to, co nasila objawy. Pytam na przykład, czy chodzisz do toalety „na zapas” — taki nawyk sam potrafi rozregulować pęcherz. To tematy intymne, więc rozmawiamy bez pośpiechu i bez tabu; im szczersze odpowiedzi, tym trafniej dobiorę terapię.
Potem przechodzimy do badania. Oglądam postawę, tor oddechu i brzuch, sprawdzam blizny i napięcie tkanek. Jeśli wyrazisz zgodę, wykonuję badanie przezpochwowe: palpacyjnie oceniam napięcie mięśni dna miednicy, siłę i wytrzymałość skurczu oraz umiejętność rozluźnienia. Na koniec omawiamy plan terapii — ustalamy, co robimy na wizytach, co ćwiczysz w domu i po czym poznamy postęp.
Do wizyty nie musisz się specjalnie przygotowywać. Wystarczy wygodny strój, który łatwo zdjąć do badania. Jeśli masz wyniki badań obrazowych, kartę informacyjną z porodu albo listę przyjmowanych leków, zabierz je ze sobą.
Czy fizjoterapeuta uroginekologiczny bada jak ginekolog?
Część badania bywa przezpochwowa, ale jego cel różni się od wizyty u ginekologa. Palcem sprawdzam, jak pracują mięśnie dna miednicy: ich napięcie spoczynkowe, siłę i symetrię skurczu oraz to, czy potrafisz je świadomie rozluźnić. Nie używam wziernika i nie oceniam stanu narządów, bo to zadanie lekarza.
Badanie wykonuję wyłącznie za Twoją zgodą i możesz ją wycofać na każdym etapie. Część pacjentek potrzebuje czasu, więc zaczynamy bez badania przezpochwowego: od pracy zewnętrznej, oddechu i nauki napinania mięśni. Do oceny palpacyjnej wracamy, gdy poczujesz się gotowa — terapia działa także w takiej kolejności.
Oba badania zresztą się uzupełniają. Ginekolog ocenia narządy i wyklucza przyczyny wymagające leczenia, ja sprawdzam mięśnie i uczę nimi pracować. Najlepsze efekty widzę u pacjentek, które są pod opieką obu specjalistów.
Kiedy warto iść do fizjoterapeuty uroginekologicznego?
Umów się, gdy zauważysz u siebie któryś z poniższych sygnałów, nawet jeśli pojawia się rzadko. Im wcześniej zaczynamy, tym mniej wizyt zwykle potrzeba i tym szybciej wracasz do aktywności.
- popuszczanie moczu przy kichaniu, kaszlu, śmiechu, bieganiu albo skakaniu z dzieckiem na trampolinie,
- parcia naglące, czyli nagła potrzeba biegu do toalety, którą trudno powstrzymać,
- uczucie ciężkości w pochwie albo wrażenie, że „coś opada” — tak bywa przy obniżeniu narządów,
- ból w podbrzuszu, ból przy współżyciu albo przy używaniu tamponów,
- rozejście mięśni prostych brzucha po ciąży — tym zajmuję się w ramach usługi opieka poporodowa i terapia DRA,
- przygotowanie ciała do porodu i powrót do sprawności w połogu,
- ciągnąca, twarda albo bolesna blizna po cesarskim cięciu lub nacięciu krocza.
Jeżeli Twoim głównym problemem jest gubienie moczu i nie wiesz, od którego specjalisty zacząć, przeczytaj mój osobny tekst: nietrzymanie moczu — do kogo się zgłosić.
Ile kosztuje fizjoterapia uroginekologiczna?
Cena zależy od rodzaju wizyty. Pierwsza jest dłuższa, bo obejmuje pełny wywiad, badanie i ułożenie planu terapii; kolejne spotkania trwają krócej. Na łączny koszt największy wpływ ma liczba wizyt, a ta zależy od problemu — przy regularnej pracy własnej w domu często wystarcza kilka spotkań, nie kilkanaście. Liczbę wizyt szacuję po pierwszym badaniu i mówię o niej otwarcie, żebyś mogła zaplanować budżet.
Na NFZ fizjoterapia uroginekologiczna jest w praktyce trudno dostępna: prowadzi ją niewiele placówek, a terminy bywają odległe. U mnie umawiasz się prywatnie i bez skierowania. Aktualne ceny podaję telefonicznie: 796 280 902.
Jeśli któryś z opisanych sygnałów towarzyszy Ci od tygodni albo miesięcy, przyjdź na ocenę mięśni dna miednicy. Godzina rozmowy i badania da Ci jasność, co się dzieje i jak to zmienić. Możesz też najpierw zadzwonić i opowiedzieć o swoim problemie — podpowiem, czy to temat dla mnie. Zapraszam do gabinetu IVA-REH przy ul. Żeromskiego 1 w Oławie.
Autorka: Iwona Szewczyk — fizjoterapeutka w Oławie, 17 lat doświadczenia, specjalizacja: fizjoterapia uroginekologiczna kobiet.